Terug

Recensies

Rondzwemmen in een getroebleerd brein

Hij zou gelijk krijgen, Lars Hertervig, dat hij een van de beste schilders van zijn tijd was en dat alle anderen gewoonweg te stom waren om dat te zien, zoals hij steeds maar blijft herhalen in de lange litanie die Melancholie I is, de roman die Jon Fosse optekende uit het hoofd van de Noorse romant…

Er is een alternatief

De eerste zin van Ali Smiths roman Autumn zet meteen de toon: 'It was the worst of times, it was the worst of times.' De opening van opvolger Winter liegt er ook niet om: 'God was dead: to begin with.' Behalve God is al het andere ook dood: romantiek, literatuur, het boek, jazz, geschiedenis, politi…

Vrijheid veroveren: een oneindig proces

Het existentialisme is wel verweten geen moraal te hebben – het zou in die zin een lege filosofie zijn, solipsistisch en absurd, zonder echte antwoorden op de vraag ‘Wat moet ik doen?’. En dat terwijl Simone de Beauvoir al in 1947 een werk schreef onder de titel Pleidooi voor een moraal der dubbelzi…

Niemand zou er nu nog aan denken om de voeten van z'n dochter in te binden

'Hoe morele revoluties plaatsvinden' - dat klinkt als de belofte van een inzicht waar de wereld naar op zoek is. Het antwoord dat Kwame Anthony Appiah geeft in De erecode is dat zulke revoluties plaatsvinden door een verschuiving in wat eervol wordt geacht in een zekere situatie. Eer is de hoofdrols…

Nadenken over wat een volk is met Badiou en Butler

Het volk is terug van weggeweest, kun je wel stellen. De ene politicus na de andere zegt ‘het volk’ te representeren, en het wordt min of meer aan de intuïtie overgelaten om te begrijpen wat dat volk dan is. Dat het niet zo simpel is, blijkt wel uit de aanhoudende debatten over wie tot een volk beho…

Het kwaad van ons allemaal

De Duitse filosofe Bettina Stangneth weet hoe ze de gemoederen moet bezighouden. Zo’n zes jaar geleden zorgde ze voor opschudding met haar boek over Adolf Eichmann, Eichmann in Argentinië. Eichmann was geen voorbeeld van Hannah Arendts these van ‘de banaliteit van het kwaad’, betoogde ze daarin, maa…

De dwaze obsessie nuttig te willen zijn

Wie de inhoudsopgave van Een kleine filosofie van het verval van E.M. Cioran opslaat, wordt meteen voorbereid op een bepaalde filosofische leeservaring: ‘Oefeningen in ontbinding’ heet de eerste afdeling, en daaronder volgen: ‘Genealogie van het fanatisme’, ‘De anti-profeet’, ‘Op het kerkhof van de …

Heidegger in de boardroom

Een businessconsultant die iets met filosofie en big data doet, dat klinkt eerder angstaanjagend dan aantrekkelijk. Er zijn al genoeg CEO's van technologiegiganten die sjiek doen met stoïcisme of die beweren dat het brein net een computer is. Zij doen de filosofie doorgaans geen goed. Christian Mads…

Knausgards stront en het kwaad

Veel lezers zullen al iets over Vrouw, het zesde, laatste en voor de Europese Literatuurprijs genomineerde deel van Karl Ove Knausgårds Mijn strijd, hebben gehoord voordat het in Nederlandse vertaling verscheen. Dat het zou gaan over de ontvangst van het eerste deel, Vader, over de weerslag daarvan …

Op de bedrand met Wilhelm Schmid

‘Kan een door seks bezeten tijdperk tegelijkertijd vol zijn van lusteloosheid?’ vraagt de achterflap van Wilhelm Schmids Sex-out. De seksuele impasse filosofisch beschouwd (Sexout, uit het Duits vertaald door Willem Visser). In een bijzonder kwiek en je zou kunnen zeggen lustig betoog beantwoordt Sc…

Het gaat niet om jou. Niet boos worden

Wie zal niet zeggen, in navolging van zelfhulpboeken, Oprah en Dr. Phil, dat een beetje boosheid goed voor je is? Vooral als je verlegen bent of slecht wordt behandeld. Maar is dat wel zo? Martha Nussbaum, een van de belangrijkste hedendaagse filosofen, onderwerpt boosheid in Anger and Forgiveness (…

Bureaucraten houd uw bacteriën bij u!

Ik wil deze bespreking van Bureaucratie is een inktvis van René ten Bos beginnen met een bekentenis. Het is altijd met enige schroom dat ik zeg dat ik projectmanager ben. Want dat doe ik, ik manage projecten. Wat voor projecten? Ach, wat doet dat ertoe: ik schrijf begrotingen in met formules doortim…

Geen genezing zonder revolutie

Wie de diagnose leest die hoogleraar psychologie Paul Verhaeghe in Autoriteit voor Nederland en België stelt, moet wel somber worden: autoriteit werkt niet meer, waardoor we allemaal stuurloos rondzwalken. Onderwijs, zorg, politiek, (geestelijke) gezondheid: op alle vlakken is er iets goed mis. Gelu…

Omvattende kritiek op onze 'vrije' wereld

De filosoof Byung-Chul Han, van Koreaanse komaf maar al jaren in Duitsland wonend, is een van velen die zich kritisch uitlaten over digitalisering en de neoliberale ideologie die het internet kapitaliseert. Tegelijk is hij een van de weinigen die dat doet in een diepgravende analyse die persoonlijk …

Een kiem van een antwoord op René Gudes optimisme

René Gude, Denker des Vaderlands, leeft al een jaar ‘in reservetijd’. Hoe gaat een filosoof om met de wetenschap dat hij binnen afzienbare tijd zal sterven? We leerden Gude eerder al kennen als iemand met een stoïcijnse opgewektheid die zeker in zijn conditie bewonderenswaard…

Het zit allemaal in ons hoofd

Stel, je bent een academische filosoof die al jaren met de uiterste nauwkeurigheid Hegel of Kant probeert te doorgronden, en je moet publiceren en je moet maatschappelijk relevant zijn. Dan wordt een blonde dertig-minner hoogleraar in Bonn, om een paar jaar later een boek te schrijven tegen de metaf…

Dit is een mens

Schrijver, het vijfde deel van Karl Ove Knausgårds romancyclus Mijn strijd in de vertaling van Marianne Molenaar, verhaalt van zijn tijd in Bergen en eindigt ongeveer waar deel een en twee beginnen: bij de dood van zijn vader en zijn vlucht naar Stockholm. Als het boek uit is, voel je je alsof je e…

Het afluisterschandaal schokt, ook in boekvorm

Glenn Greenwalds De afluisterstaat. Edward Snowden, de NSA en de Amerikaanse spionage- en afluisterdiensten (No Place to Hide, vertaald door Joris Vermeulen), is verschenen, bijna een jaar na de eerste onthulling van klokkenluider Edward Snowden. Bij The Guardian onthulde Greenwald op 6 juni 20…

Een verscheidenheid aan (denk)technieken

De maand van de filosofie heeft als thema mens en techniek. Waar beter te beginnen dan bij een historisch overzicht van wat filosofen in de loop van 2500 jaar over techniek hebben geschreven? Coen Simon verzamelde in Een stok om mee te denken ruim twintig stukken van verschillende filosofen over tec…

De stukjesschrijver en het einde der tijden

Jonathan Franzen is bekend als schrijver van Grote Amerikaanse Romans, en als Grote Internet Hater. In lange artikelen (online te lezen) fulmineert hij tegen Twitter, Facebook, de verderfelijke invloed van internet op de literatuur, op de maatschappij en op de mens in het algemeen. Karl Kraus, Ooste…

MINDBOOKSATH : athenaeum