Recensieoverzicht

Rauw en met mededogen: Pat Barker in Troje

22 augustus 2018 De geest is uit de fles en hij gaat er niet meer in. Sinds #metoo lijkt ons idee over vrouwen veranderd. En, stelt Fleur Speet vast: literatuur haakt zich daarvoor vast in de mythologie. Sinds deze week ligt The Silence of the Girls van Pat Barker in de winkel, waarin Briseis, de slavin van Achilles, fenomenaal blootlegt hoe vrouwen in de geschiedenis klem zaten. En hoe geschiedschrijving dus werkt. Geen vreemd onderwerp voor een schrijver die uitvoerig WO I tot onderwerp nam en daarvoor gelauwerd is met onder meer de Bookerprize.

Niet normaal

21 augustus 2018 Het is opvallend hoe vaak we in onze cultuur jong zijn verheerlijken (jong! vrij! mooi! verliefd!), en de schaduwzijde ervan liever wegmoffelen. Nog afgezien van onzekerheid en keuzestress worstelen veel jongeren met depressies en angsten, soms met dodelijke afloop (‘suicide is a leading cause of death in young men and women aged 20-34 in the UK’, meldde The Guardian in 2017). De fascinatie van de Ierse Sally Rooney voor dit onderwerp leverde haar een Booker Prize-nominatie op, en ons, in Normal People, een prachtig en pijnlijk boek. Door Emmi Schumacher.

Herfstkriebels

20 augustus 2018 Wanneer de met pensioen gestuurde vrachtwagenchauffeur Odysseus de balans van zijn leven opmaakt, ziet hij weinig toekomst meer. Wat moet je als bijna zestigjarige alleenstaande nu nog gaan doen? Dat geldt ook voor Mediterranea, een vrouw van middelbare leeftijd met een nogal saai bestaan. In de graphic novel Bloesems in de herfst van Zidrou en Aimée de Jongh gooit de ontmoeting van Odysseus met Mediterranea, hun levens echter volledig overhoop. Het vormt de opmaat voor een verhaal over ouderdom, de daarmee gepaard gaande lichamelijke aftakeling, verliefdheid van een ouder stel en hun vreugdevolle herbeleving van seks, uitlopend op een biologisch wonder. Het zijn thema’s die ik niet eerder in een graphic novel ben tegen gekomen. Alleen al vanwege die thematiek is Bloesems in de herfst een opmerkelijk boek. Door Martin Smit.

Koortsachtige gedachtestroom

15 augustus 2018 Toen Olivia Laing (To the River [recensie], The Trip to Echo Spring [recensie], The Lonely City) strandde in het boek dat ze probeerde te schrijven besloot ze om dat project te pauzeren en iedere dag gewoon lukraak een paar alinea's op papier te zetten. Zeven weken later stuurde ze de tekst (op een vliegveld, direct nadat ze de laatste paragraaf had getikt) naar haar redacteur, die geen idee had dat Laing aan dit project werkte. De roman, Laings fictiedebuut, verscheen afgelopen juni: Crudo. Een boekverkopersbespreking door Rosa Streekstra.

Openhartig, geestig, kunst: Marina Abramovic

13 augustus 2018 Walk Through Walls is een memoire, de ondertitel zegt het al, van de wereldberoemde performance-kunstenaar Marina Abramovic (1946), de vrouw die eigenhandig de kunstvorm op de kaart zette. Ze is buitengewoon openhartig, ontzettend serieus maar - en dat verraste me - ook supergrappig. De memoires zijn voor mij onderdeel van een Abramovic-project: ik bezocht onlangs in Bonn haar retrospectief The Cleaner, las dus dit boek en keek gisteren de documentaire The Artist is Present. Er komt een razendinteressant kunstenaar en interessant, leuk mens uit naar voren. Een boekverkopersbespreking door Coen Vermaas.

‘The story of the negro in America, is the story of America. It is not a pretty story.’

08 augustus 2018 I Am Not Your Negro is in meerdere opzichten een bijzonder boek. Bovenal omdat het gaat over James Baldwin, de schrijver die postuum de grotere naamsbekendheid lijkt te krijgen die hij verdient. Daarnaast heeft het oorspronkelijke idee voor het boek een aparte weg bewandeld naar zijn uiteindelijke vorm. Het boek is namelijk gebaseerd op een onaf manuscript van Baldwin met de titel Remember This House. Dat kwam in handen van regisseur Raoul Peck en resulteerde in de documentaire I Am Not Your Negro, die in 2016, drie decennia na Baldwins overlijden, uitkwam. Na het succes van de voor een Oscar genomineerde film geeft Penguin Modern Classics het uitgewerkte script in boekvorm uit, samen met een uitgebreide introductie door Peck. Door Dominique van Varsseveld.

Jeugdboek met een hoge woordwaarde

07 augustus 2018 Ambrose Bukowski is een nerd. Bovendien draagt hij imitatie-Nikes en tweedehands kleding, wordt hij gepest op school, houdt hij niet van sport en is hij geen gamer. Hij heeft een werkende moeder, zijn vader is overleden, en hij mag nauwelijks de deur uit zonder begeleiding van zijn moeder. Hij heeft maar één hobby: hij houdt van Scrabble. Een boek met een dergelijke hoofdfiguur kan dus nooit een spannend verhaal opleveren, zou je zeggen. Maar daar slaagt Susin Nielsen met haar jeugdboek Woordnerd nu juist wel in. Nielsen geeft een verrassende draai aan het ogenschijnlijk oersaaie bestaan van een twaalfjarige puber. Door Martin Smit.

Johan Rudolph Thorbecke (1798-1872), of hoe Duits wij zijn

06 augustus 2018 In het najaar van 1820 ondernam Johan Rudolph Thorbecke een studiereis naar Duitsland, die al met al vier jaar zou duren. Hij was 22. Het waren de hoogtijdagen van de Biedermeier Epoche. Na het trauma van de napoleontische oorlogen hielp het Congres van Wenen de restauratieregimes stevig in het zadel. Daarbij hoorde een cultuur van milde berusting en kleinsteedse melancholie; de hoogtijdagen van de Romantiek waren voorgoed voorbij. Natuurlijk was er ook een tegenbeweging. Een generatie jonge schrijvers – Heinrich Heine, George Büchner – gaf sardonisch commentaar op de ondergang van de geest van vrijheid, gelijkheid en broederschap in dit aartsconservatieve Avondland. Denkers als Johann Gottlieb Fichte (1762-1814), Friedrich von Schelling (1775-1854) en Georg Friedrich Hegel (1770-1831) probeerden de nalatenschap van Immanuel Kant (1724-1804) een plaats te geven. In dat Duitsland kwam Thorbecke terecht. Eric Palmen over Thorbecke wil het van Remieg Aerts.

Leve de rurale literatuur

01 augustus 2018 De acht bergen is autobiografisch, in die zin dat Cognetti net als zijn verteller Pietro geboren is in Milaan en hij ook een levenslange vriendschap onderhoudt met een jeugdvriend uit de bergen. Maar hij heeft zijn verhaal bewust verschoven naar de plek in Val d'Aosta waar hij zelf een deel van het jaar woont. Hij is als het ware gaan leven naar het schrijven. Het is waarschijnlijk daarom dat het terug-naar-de-natuur-thema zo authentiek overkomt. Liefde, dood, vriendschap, het tevergeefs naar je hand willen zetten van het noodlot, de moeizame relatie met ouders, de uiteindelijke acceptatie van hun handelen. Klassieke thema's weten toch steeds weer te bekoren, mits oprecht gebracht. Door Guus Bauer.

Het leven komt ertussen

31 juli 2018 Wie wil er tegenwoordig nog een boek van meer dan duizend pagina's lezen? Ik heb een ambivalente houding ten opzichte van vuistdikke boeken. Scepsis en gretigheid vechten om voorrang. Scepsis, omdat de schrijver die denkt mij veertig uur te kunnen gijzelen maar beter kan zorgen dat ik die uren niet als weggegooid beschouw. Gretigheid, omdat ik geen groter genoegen ken dan mij volledig uit te leveren aan een leesavontuur waar geen einde aan lijkt te komen. Pak mij maar bij mijn oor en sleep mij mee. Welnu, ook een boek van duizend pagina's begint gewoon met de eerste zin. Een laudatio voor Johan Harstads Max, Mischa & het Tet-offensief door Gerwin van der Werf.
MINDBOOKSATH : athenaeum