Herman Koch en Willem Pijper (de boekbesprekingen in de week van 15 januari 2020)

20 januari 2020
| | | | | | | | | | | | | | | | | |

Onze wekelijkse samenvatting van de recensies in kranten en tijdschriften, met aandacht voor Herman Koch en Willem Pijper, en verder: Nicoline van der Sijs, Alfred Schaffer, Pascal Mercier (Trouw), Joost Welten, Branko Milanovic, Celia Paul (de Volkskrant), Andrzej Sapkowski, Resi Lankester (Het Parool), Drago Jancar, Selma van de Perre, Niña Weijers (NRC Handelsblad), Arnon Grunberg, Arie Storm, Nathalie Léger (De Groene Amsterdammer).

Oudere afleveringen van deze rubriek zijn te raadplegen in ons archief. Tussen rechte haken staan de redactionele items op Athenaeum.nl.

 

In Trouw dit weekend een voorpublicatie uit Stephan Steinmetz' Schiphol. Biografie van een luchthaven, en Marijke Laurense in gesprek met Nicoline van der Sijs over 15 eeuwen Nederlandse taal. 'Ik ben een voorstander van een standaardtaal, het is heel handig om die norm te hebben en daar houd ik me aan. Hoe die eruit ziet, is een tweede; luister maar eens naar het verschil tussen de huidige standaardtaal en die uit de jaren dertig. We accepteren nu veel meer variatie, je hoeft nu niet iedereen voortdurend af te rekenen op een afwijking van de standaardtaal. In Vlaanderen en Suriname maakt de taal ook een eigen ontwikkeling door en kijkt men niet meer alleen naar hoe ze het in de Randstad doen. Dat lijkt mij heel gezond.'

Poëzie. Janita Monna las Eva Gerlachs Oog [onze recensie] ('Het verlies van een leven, van iemand die dichtbij was en vervolgens het zoeken naar plekken waar en momenten waarop dat leven zich even weer lijkt te manifesteren, daarvoor zoekt Gerlach taal.') en interviewde Alfred Schaffer, die de Hans Groeneweglezing uitsprak, Op de rug gezien. Het evenwichtsnummer van de dichter. 'het voelde alsof ik me in een hoek geschreven had. Sinds mijn debuut was ik bezig met een schrijfstijl die almaar meer op taal gebaseerd was. Ik moest oppassen voor een bepaalde leegte. Nog een bundel maken op de manier waarop ik Kooi geschreven had, dat kon niet. Misschien komt er niks meer, dacht ik. Die gedachte vond ik niet eens heel erg.'
Maar jaren later verscheen Mens Dier Ding en nu schrijft hij aan Wie was ik. Strafregels, over zijn moeder. 'Het voelt als werk dat ik móet maken. Ik wil mijn verleden duiden, mijn plaats bepalen. Mijn zusje verloor ik toen ik heel jong was. Mijn vader heeft gelukkig het verschijnen van mijn eerste dichtbundels mogen meemaken, maar ook hij is er niet meer. Het fascineert me hoeveel iedereen altijd onthoudt. Ik weet helemaal niets meer. En aan wat ik nog wel weet, twijfel ik: ken ik die verhalen omdat mijn vader ze vertelde, of omdat ze horen bij een foto?'

Rob Schouten las de nieuwe Herman Koch, Finse dagen [fragment], 'authentiek en in zekere zin waarheidslievend'. 'Ik denk dat Koch echt de waarheid op wilde schrijven, al suggereert hij sommige dingen te hebben weggelaten of te hebben aangedikt. Maar hij ontdekt dat de waarheid vol gaten en stoplappen zit. En door dat zo op te schrijven komt hij er het dichtste bij. Bijzonder.'

Maar het boek van de week is Pascal Merciers Het gewicht van de woorden [fragment]. Alle Lansu: 'Het is een boordevolle, doorwrochte roman waarin de verhalen en verwikkelingen over elkaar heen buitelen, met een stoet aan personages die allemaal een interessante geschiedenis meekrijgen en fijnzinnig psychologisch geportretteerd worden, vol filosofische bespiegelingen - niet in de laatste plaats over het verstrijken van de tijd en je veranderende perspectief op jezelf. Je streept zinnen aan om ze later nog eens op je gemak op je in te laten werken.'

Plus aandacht voor Van inzicht naar uitzicht. Het leven in justitieel complex Zaanstad, Carys Davies' West, Anne Franks Het Achterhuis, Andrea Camilleri's Jacht op de schat, en Meg Rosoffs Goeie ouwe George.

De recensies van Trouw verschijnen elke zaterdag in Letter en Geest, en zijn voor abonnees te raadplegen op trouw.nlTrouw is te koop bij het Nieuwscentrum. 

Herman Koch en Willem Pijper (de boekbesprekingen in de week van 15 januari 2020)

Delen op

€ 22,99
Finse dagen | Herman Koch | 9789026341069
€ 22,99
Oog | Eva Gerlach | 9789029540216
€ 18,99
Mens dier ding | Alfred Schaffer | 9789023482833
€ 19,99
Wie was ik | Alfred Schaffer | 9789403183107
€ 20,99
Mens dier ding | Alfred Schaffer | 9789023483533
€ 6,99
Kooi | Alfred Schaffer | 9789023432210
€ 17,99
Kooi | Alfred Schaffer | 9789023483779
€ 4,49
Finse dagen | Herman Koch | 9789049806545
€ 18,99
Finse dagen | Herman Koch | 9789026341076
€ 12,99
Das Gewicht der Worte | Mercier, P. | 9783446265691
€ 29,99
Schiphol | Stephan Steinmetz | 9789045040226
€ 21,99
Schiphol | Stephan Steinmetz | 9789045040233
€ 12,99
West | Carys Davies | 9789029093231
€ 18,99
West | Carys Davies | 9789402312287
€ 11,99
West | Carys Davies | 9781783784233
€ 11,99
Het Achterhuis | Anne Frank | 9789044629620
€ 27,50
Het Achterhuis | Anne Frank | 9789044616170
€ 12,99
Het achterhuis | Anne Frank | 9789035135376
€ 7,99
Goeie Ouwe George | Meg Rosoff | 9789089673084
€ 14,95

In de Volkskrant een recensie van Maarten 't Hart over Willem Pijpers In het licht van de eeuwigheid [fragment]. 'Gelet op het feit dat Pijper een verwoed briefschrijver was – volgens bezorger Arthur van Dijk schreef hij vele duizenden brieven – vormen de 274 brieven in dit Privé-domeindeel nog maar het topje van de ijsberg. Niettemin krijg je een goede indruk van briefschrijver Pijper en is het, omdat hij een uitgesproken epistolair talent en bovendien een vlijmscherp stilist was [...], een groot genoegen deze brieven te lezen.'

Verdere recensies:

  • Marita Mathijsen las De vergeten prinsessen van Thorn van Joost Welten. 'Hij onderzocht in heel Europa correspondenties tussen gravinnen, prinsessen en vorstinnen, vooral die in de kleine Duitse vorstendommen, hij achterhaalde onbekende portretten en geheime documenten. Dat alles bracht hij samen in een vaardig geschreven, soms wat overgedetailleerde uitgave, die uitzonderlijk fraai is geïllustreerd.'
  • Capitalism, Alone van Branko Milanovic wordt besproken door Hans Wansink. 'Milanovic ziet de kracht van het ‘politieke kapitalisme’ in het vermogen van de bureaucratie om hogere groeicijfers te garanderen dan het Westen.'
  • Sander Pleij over Celia Pauls Self-Portrait: 'Dit kunstenaarsboek verdient een cultstatus. Bovendien leidt haar houding tot sterk werk: kennelijk gedijt Celia Paul in haar modus van het absolute kunstenaarschap.'
  • Ben Lerners Leerjaren in Topeka werd gelezen door Persis Bekkering [boekverkopersbespreking]. 'Ben Lerner (40) is zo’n schrijver die de literaire wereld polariseert. Noem zijn naam in een literatuurminnend gezelschap en je krijgt twee reacties: rollende ogen of enthousiaste odes.'
  • Arjan Peters is enthousiast over Karina Sainz Borgo's Nacht in Caracas [fragment]. 'In haar verhaal is de vijand hoegenaamd gezichtsloos. Dat maakt de onmacht van de slachtoffers alleen maar groter; net als de zeggingskracht van deze grootse roman, die zowel gaat over een gestorven moeder en een verdwenen land, als over taal die herinneringen kan bewaren, als in een schatkamer.'

Verder minibesprekingen van o.a. Peter Buurmans Een goede nachtrust [fragment] ('Alleen als Buurman op de diepzinnige toer gaat [...] overtuigt hij niet helemaal. Maar wat vaag filosofisch gemijmer hoort nou eenmaal bij een slapeloze nacht.'), De parel van John Steinbeck ('[...] de stijl van Steinbeck heeft niets aan kracht ingeboet: doelgericht, glashelder, de ogen en oren enorm wijd open.') en De voyeur van Christrophe Boltanski ('[...] een gelaagde, modianesque roman die zowel het resultaat, als het verslag van die zoektocht is.').

De boekrecensies van de Volkskrant verschijnen elke zaterdag, en zijn te raadplegen op Volkskrant.nl/boeken - een selectie is slechts voor abonnees toegankelijk. De Volkskrant is te koop bij het Nieuwscentrum.

In Het Parool schrijft Emma Sprangers over Andrzej Sapkowski's The Witcher. 'Netflixserie The Witcher en de gelijknamige game creëerden een hernieuwd enthousiasme voor de fantasiewereld van Poolse schrijver Andrzej Sapkowski. Zijn volledige saga ligt binnenkort weer in de boekhandel.'

Marjolijn de Cocq sprak Resi Lankester over haar boek Na de val. 'Ik heb geprobeerd hem zo puur mogelijk neer te zetten, hoe bijzonder hij was, zonder te verhullen hoe ingewikkeld en moeilijk hij was. Een monumentje, en aan de andere kant ook een verslag van hoe ingewikkeld zo’n hele fase naar zelfdoding kan zijn.'

Herman Koch keert terug naar Finland in zijn nieuwe roman Finse dagen [fragment]. Maarten Moll: 'Finse dagen, dat het, anders dan in eerdere romans van Koch, veel minder moet hebben van een plotgerichte centrale gebeurtenis, gaat ook over herinneren. Over een verhaal maken van je eigen leven, daar betekenis aan geven. Over de oncontroleerbaarheid van het geheugen, het vertellen van je verhaal aan anderen en de oncontroleerbaarheid daarvan voor die anderen.'

Marjolijn de Cocq las Emanuele Altissimo's debuutroman Het licht van de nacht. 'Zijn vertelling is als Olmo’s bouwpakket van het Empire State Building: een zorg­vuldige constructie, die uitstijgt boven de natuurbeschrijvingen en de doem van de broers.'

Ten slotte bespreekt Dirk-Jan Arensman De herdershut van Tim Winton. 'De herdershut bewijst dat Winton ook met een Nederlands accent zeer de moeite waard is.'

De boekrecensies van Het Parool verschijnen elke zaterdag. Het Parool is te koop bij het Nieuwscentrum.

'Verschroeide koala's in Australië, verbrande varkens en uitgemergelde grazers in Nederland: wat is de invloed van de mens op aarde?' Maarten Doorman bespreekt drie boeken die ingaan op deze kwestie: Dieren in ons midden van Jozef Keulartz, Is natuur links? van Dik van der Meulen [fragment] en Lidewey van Noords Terug naar de natuur.

Thomas de Veen las Herman Kochs nieuwe roman Finse dagen [fragment]. '[...] hij kletst ons op afstand, waardoor je zijn ernst niet echt vertrouwt. En het niet werkelijk raakt.' Michel Krielaars is wel onder de indruk van Drago Jancars En ook de liefde. 'Jancar laat op ingenieuze wijze zien hoe gewone, aardige mensen ten onder gaan in een alles verwoestende oorlog, waarin niemand elkaar nog vertrouwt. Zijn aanpak maakt van En ook de liefde grootse literatuur.'

Mijn naam is Selma van Selma van de Perre [toelichting van de vertaler] werd gelezen door Jeroen van der Kris: 'Het is een wat onaangename vaststelling, maar om nog op te vallen in de aanhoudende stroom verhalen en films over de Holocaust, is meer nodig.'

En Niña Weijers was met haar tweede boek Kamers antikamers genomineerd voor de BNG Bank Literatuurprijs 2019 [fragment | onze recensie | boekverkopersbespreking]. Thomas de Veen interviewde haar: 'Door dat autobiografische spel is het een gevaarlijk boek, het creëert een nieuwe werkelijkheid. En ik houd wel van een beetje verwarring.'

Verder besprekingen van o.a. Vivian Gornicks Een vrouw apart. En de stad [fragment] ('Het boek staat bol van schijnbare tegenstellingen: het kernachtige van Gornicks zinnen, de luchtige verhalen, tegenover filosofieën over kunst en leven.'), Houthakken van Thomas Bernhard ('Een sympathieke tekst is Houthakken niet. Gelukkig niet. Het is een authentieke, teugelloze tirade van een fascinerend, gekrenkt ego.'), Hoeden en petten en dameskorsetten van Frank Bokern ('Er zit geen lijn in, het heeft geen diepere betekenis, maar het tekende de levens van wie het overkwam; net als de hele geschiedenis eigenlijk.') en Tom Hollands Dominion ('Halfzachte intellectualiteit van een fanatieke verhalenverteller kan in een boek van ruim vijfhonderd pagina's behoorlijk vervelend worden.').

De boekrecensies van NRC Handelsblad verschijnen elke vrijdag in Boeken, en zijn voor abonnees te raadplegen op Nrc.nl. NRC Handelsblad is te koop bij het Nieuwscentrum.

Deze week in De Groene Amsterdammer Saskia Pieterse over Arnon Grunberg, Bezette gebieden [fragment | boekverkopersbespreking]: 'Bezette gebieden is geschreven op een heikel punt in onze tijd, aan het einde van een merkwaardige stilte voor de storm, vlak voor de doorbraak van een werkelijkheid die zelfs door het woord "oorlog" niet meer beschreven zal kunnen worden. Dat Grunberg dát weet over te brengen zonder pathetisch te worden, is het niet te rationaliseren geheim van zijn schrijverschap.'

En Femke Essink over Arie Storm, List en bedrog: 'Na vier romans begint het Voois-universum wat sleets te worden, de romans herhalen zich in techniek, thematiek, tot zinsniveau aan toe. Maar List en leed onderscheidt zich door de overtuigingskracht van het omineuze, bijna afgrondelijke levensgevoel dat Storm oproept, waarin de balans tussen beheersing en wanorde precair is en schrijven de enige manier om niet aan diggelen te vallen.'

Bas van Putten dan over Willem Pijper, In het licht van de eeuwigheid [fragment]: '[...] subliem geschreven maar afstotelijke brieven, nu gebundeld in de reeks Privé-Domein. Hij is een sloper. Het draait bij Pijper om bezitten en beheersen, controle over kunst en mensen, over het grotere en hogere dat hij met al zijn woeste, straffe taal- en toonkunst maar niet klein krijgt.' 

En Basje Boer ten slotte over Nathalie Léger, Een toevoeging op het leven van Barbara Loden: 'Het is een interessant spel dat Léger speelt. Ze neemt afstand, beziet zichzelf, keert het verhaal zelf binnenstebuiten, laat alles samenkomen: vorm en inhoud, onderwerp en schrijver, feit en fictie, laag op laag stapelend als bij spekkoek. Maar is het experiment niet een al te makkelijke uitweg uit een ingewikkelde opdracht: schrijven over iemand die zich niet laat kennen?'

De Groene Amsterdammer is elke woensdag al te koop bij het Nieuwscentrum. Athenaeum Boekhandel verzorgt de boekverkoop voor de website van De Groene

MINDBOOKSATH : athenaeum